İletişim için
0216 570 44 44

İyot yetersizliği hastalıkları

İyot yetersizliği hastalıları ülkemizde, özellikle dağlık ve toprak erezyonunun görüldüğü bölgelerde yaygın olarak görülür. İyot yetersizliği hastalıkları; bebeklik, çocukluk ve yetişkinlik dönemleri boyunca birçok ciddi hastalığın nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde hemen hemen her 10 kişiden 3’ünde iyot yetersizliği sonucu oluşan guatr görülmektedir. İleri derece guatr oranı yaklaşık her 100 kişide 2 kişidir. Ülkemizde guatr en yaygın olarak Bolu, Kastamonu, Malatya, Rize, Ordu, Zonguldak, Artvin, Kütahya ve Konya gibi dağlık, bol yağış alan ve erozyonun yaygın olduğu yörelerde görülmektedir.

İyot vücudumuz için önemli minerallerden biridir. Yeterli iyot içeren topraklarda yetişen sebze ve meyveler, su ve deniz ürünleri iyot için iyi kaynaklardır. Normal büyüme ve gelişme için gerekli olan iyot, aynı zamanda beyin ve sinir sisteminin normal şekilde çalışması, vücut ısısı ve enerjisinin düzenlenmesinde önemli görevleri olan troid bezi hormonlarının yapımı için gereklidir. İyot yetersizliği sonucu ortaya çıkan hastalıklar anne karnında başlar. Yetersizlik sonucunda dölde birçok hasar meydana gelmektedir. Bunlar:

• Düşük tehlikesi,
• Ölü doğumlar,
• Doğuştan anomaliler,
• Mental gerilik ,
• Sağırlık, dilsizlik,
• Şaşılık,
• Cücelik,
• Psikomotor bozukluklar,
• Troid bezinin az çalışmasıdır (hipotroidizm)

Yenidoğan bebeklerde iyot yetersizliği, guatr ve troid bezinin az çalışmasına neden olurken, çocuk ve gençlerde de; troid bezinin az çalışası, guatr, mental fonksiyonlarda bozukluk ve büyüme geriliği gibi sonuçlara neden olmaktadır. Yetişkinlik dönemindeki iyot yetersizliğinin en belirgin sonucu guatr oluşumudur. Bu dönemde de mental fonksiyonlarda azalmalar görülebilmektedir.  İyot yetersizliğinin yaygın olarak görüldüğü toplumlarda, insanlardaki düşünme ve karar verme yeteneklerinde olumsuz gelişmeler gözlenmekte ve insanların sosyal gelişimlerinde aksaklıklar ortaya çıkmaktadır.

Guatr oluşum nedeni, vücuttaki iyot yetersizliğine karşı vücudun gösterdiği çabanın sonucu olarak troid bezinin aşırı büyümesidir. İyot yetersizliği nedeniyle, troid bezinden salgılanan bir hormonun (TSH hormonu) uyarılması guatr oluşumuna neden olmaktadır. Troid bezinin olması gerekenden daha az çalışması (hipotroidizm), vücudun yeterli miktarda troid hormonu salgılamadığını ifade eder. Bu durumda; hareketlerde yavaşlık, sürekli bir uyku hali, deride kuruma, soğuğa karşı aşırı duyarlılık, kabızlık, küçük çocuklarda bunlara ilave olarak zeka ve büyüme geriliği gözlenmektedir.  Troid bezi tarafından salgılanan hormonlar beyin ve sinir sisteminin normal şekilde çalışması ve gelişmesi için gereklidir. Anne karnında ve doğumdan sonraki ilk bir ayda görülen troid bezinin az çalışması durumunda meydana gelen hastalık (kretinizm) sonucunda; geri dönüşü olmayan zeka geriliği, dilsizlik, sağırlık, boyda kısalık, kas iskelet sisteminde gelişme geriliği görülmektedir. İyot yetersizliğinin ileri düzeylerde olduğu bölgelerde kadınlarda düşük ve ölü doğumlar çok sık meydana gelmektedir.

İyot yetersizliğini nasıl önleyebiliriz ?

İyotlu tuz kullanımı, iyot yetersizliği ve iyotla ilişkili hastalıkları önlemenin en basit ve en kolay yoludur. İyotlu tuz kullanımı, iyot eksikliği sonucu gelişen hastalıkları iyileştirici değil, oluşumunu önleyicidir. İyotlu tuzlardaki iyot bazı koşullarda eksilmektedir. Tuzlardaki iyot kaybını önlemek için koyu renkli kavanozlarda, serin, ışık ve güneş teması olmayan yerlerde saklamak uygundur.