İletişim için
0216 570 44 44

Polikistik Over Sendromu ve Beslenme Tedavisi

Doğurganlık çağındaki her 100 kadından yaklaşık 8’inde görülen ve endokrin bozukluklardan biri olan polikistik over sendromu birçok sağlık sorununa eşlik etmektedir. İki yumurtalığa (over) sahip kadın vücudunda, bu yumurtalıklar her adet döneminde, döllenmeye müsait tek bir olgun yumurta geliştirir. Yumurtanın gelişim süreci ve olgun hale gelmesi “follikül” ismi verilen içi sıvı dolu bir kesecikte tamamlanır. Aynı zamanda yumurtalıklar, bazı hormonları da üretirler.  Bunlardan en önemlisi, kadınlık hormonu olarak bilinen östrojendir.  Polikistik over sendromunda genellikle yumurtlama yoktur. Buna bağlı olarak genellikle gecikmeler şeklinde adet düzensizliği, tüylenme, ağırlık kazanımı, gebe kalamama veya normal kadınlara göre daha zor gebe kalma ve insülin direnci gibi farklı sorunlar ortaya çıkar. Yumurtlama düzensizliğinin sonucu olaraksa erkeklik hormonunda bir artış gözlenir. Aynı zamanda, yumurtlama düzensizliğinin sonucu olaraksa erkeklik hormonunda da bir artış gözlenir.

Polikistik Over Sendromlu Kadınlarda Beslenme Tedavisi

Öncelikle polikistik over sendromlu kadınların endokrinoloji ve kadın doğum kontrolünden sonra diyetisyen tarafından beslenme tedavisine alınması gerekmektedir. Yaygın olarak görülen insülin direncini kontrol altına almak için hekim tarafından ilaç tedavisi (Metformin) yapılabilir. Ağırlık kaybı, polikistik over sendromlu kadınlarda insülin düzeyinin düşmesine yardımcı olur. İnsülin düzeyinin düşmesi ile, erkeklik hormonu olan testesteron düzeyi düşme eğilimi gösterir ve sağlıklı yumurtlama olasılığı artar. Yani kısırlık ve adet sorunları düzelir, sivilce ve tüylenme azalır. Tüm bunların yanında, ağırlık kaybı ile şeker hastalığı, hipertansiyon ve kalp-damar hastalıkları gibi kronik hastalıkların riski düşmeye başlar.  Burada unutulmaması gereken nokta polikistik over sendromlu kadınların, normal kadınlara göre ağırlık kaybetmeleri oldukça zor, ancak imkansız değildir. İlk başta; mevcut ağırlığın %5-10’unun kaybedilmesi hedef alınır. Çünkü, ağırlıktaki bu azalma, polikistik over sendromuna ait birçok sorunu azalttığı gibi, kronik hastalık oluşum risklerini de azaltır. Temel olarak beslenme tedavisi ilkeleri şöyle olmalıdır:

1. Bireysel özellikler dikkate alınarak enerji ihtiyacı belirlenir. Genellikle 2000-2400 kkal civarı enerji alımı ile beslenme tedavisine başlanır. Günlük alınması gereken enerjinin 200-500 kkal azaltılması ile beslenme tedavisine başlanması uygundur. İlk 6 ayda ağırlığın %5 oranında kaybı başarılı bir beslenme tedavisidir. Haftada 500 gram ağırlık kaybı ideal kabul edilmelidir.

2. Enerjinin yağdan gelen oranı %30’u geçmemelidir. Düşük yağlı süt ve süt ürünlerin kullanımı yararlı olur.

3. Başlangıçta enerjinin karbonhidratlardan gelen oranı %45-55 olarak ayarlanmalıdır. Düşük glisemik indekse sahip, posa içeriği yüksek ve tam tahıl ürünleri tercih edilmelidir.

4. Yüksek protein içeren beslenme modeli, insülin hassasiyetini düzeltmeye yardımcı olur. Başlangıç olarak enerjinin proteinlerden gelen oranı %20 civarında olmalıdır. Ancak, bu durum proteinlerin karbonhidratların yerine kullanımını arttırabileceğinden dikkatli ayarlanmalıdır.

5. Haftada 3 kez yağsız kırmızı et, haftada en az bir kez balık ve diğer günler tavuk veya hindi eti kullanılmalıdır. Haftada en az bir kez balık tüketimi omega-3 yağ asitlerinin alımı açısından önemlidir.

6. Günde en az 3 porsiyon meyve ve 2 porsiyon sebze tüketilmelidir. Meyve ve sebzeler; posa, vitamin ve mineral alımını ve doygunluk hissini arttırır.

7. Besinler 3 ana ve en az 3 ara öğün olarak tüketilmelidir. Kahvaltı öğünü kesinlikle atlanmamalıdır.

8. Yüksek enerji içeriğine sahip atıştırmalık besinlerden (şekerlemeler, çikolata, tatlılar, cipsler gibi) kaçınılmalıdır. Bu besinler, insülin düzeyini ve böylece açlık hissini arttırırlar. Alkol ve enerji içeriği yüksek meşrubat ve hazır meyve suları tüketilmemelidir.

9. Su tüketimi en az 2-2.5 litre olacak şekilde ayarlanmalıdır.

10. Düzenli egzersiz önemlidir. Günde en az 30 dakika tempolu yürüyüş, ağırlık kaybetme için yardımcıdır.